Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Zorg en samenleving

Zorg en welzijn

Goede zorg die voor iedereen betaalbaar en bereikbaar blijft.

De zorg staat onder druk door personeelstekorten, wachtlijsten en stijgende kosten. Het debat gaat over het eigen risico, de marktwerking en hoe we de zorg betaalbaar houden.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
Een verpleegkundige in een Nederlands ziekenhuis
In het kort
  • 1 Iedereen in Nederland is verplicht verzekerd. Het eigen risico is in 2026 nog 385 euro.
  • 2 In het coalitieakkoord is afgesproken dat het eigen risico vanaf 2027 omhoog gaat richting 460 euro.
  • 3 De grote uitdaging is het tekort aan personeel terwijl de bevolking vergrijst.
Uitleg

Wat is dit thema?

Zorg betalen we samen. Iedereen betaalt premie voor de basisverzekering, plus een eigen risico voor het eerste deel van de kosten. De overheid bepaalt wat er in het basispakket zit.

Welzijn gaat breder dan medische zorg: het gaat ook over ouderenzorg, jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg en preventie, oftewel voorkomen dat mensen ziek worden.

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Iedereen krijgt vroeg of laat met de zorg te maken. De kosten en het eigen risico raken direct je portemonnee.

Door de vergrijzing hebben steeds meer mensen zorg nodig, terwijl er steeds minder handen zijn om die zorg te geven.

In cijfers

De feiten op een rij

385 euro
verplicht eigen risico in 2026
Bron: Rijksoverheid
circa 460 euro
eigen risico vanaf 2027 volgens het coalitieakkoord
Bron: Coalitieakkoord 2026
18 jaar
leeftijd vanaf wanneer je eigen risico betaalt
Bron: Zorginstituut Nederland
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • Eigen risico en zorgkosten
  • Personeelstekorten
  • Wachtlijsten
  • Ouderenzorg en preventie
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Eigen risico omhoog of afschaffen?

Linkse partijen willen het eigen risico verlagen of afschaffen, zodat zorg niet wordt uitgesteld. Andere partijen vinden dat het mensen bewust maakt van de kosten.

Marktwerking: goed of slecht?

Sommige partijen willen de concurrentie tussen zorgverzekeraars terugdraaien. Andere vinden dat marktwerking de zorg juist efficienter maakt.

Hoe lossen we het personeelstekort op?

Voorstellen lopen uiteen: hogere salarissen, minder administratie, meer technologie en inzetten op preventie zodat er minder zorg nodig is.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Toegankelijke zorg met nadruk op preventie en gezond leven, en meer ruimte en waardering voor zorgverleners.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Het eigen risico afschaffen, meer handen aan het bed en behoud van ziekenhuizen in de regio.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Betaalbare zorg door preventie, doelmatigheid en innovatie, met oog voor de stijgende kosten.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Zorg uit de markt halen, het eigen risico fors omlaag of weg, en betere lonen voor zorgpersoneel.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Zorg met menselijke maat, dicht bij huis, met sterke regionale ziekenhuizen en steun voor mantelzorgers.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Doelmatige zorg met minder bureaucratie, en aandacht voor betaalbaarheid en keuzevrijheid.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Meer zeggenschap voor patiënt en arts, minder bureaucratie en behoud van zorg in de regio.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Zorg dichtbij in de regio, behoud van streekziekenhuizen en minder regels voor zorgverleners.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Toegankelijke zorg voor iedereen, het eigen risico afschaffen en aandacht voor gezondheidsverschillen.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Menswaardige zorg met aandacht voor de hele mens, steun voor mantelzorgers en lagere eigen bijdragen.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

Een Nationaal ZorgFonds zonder eigen risico, zorg in publieke handen en betere arbeidsvoorwaarden.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Zorg vanuit naastenliefde, steun voor mantelzorg en het gezin, en behoud van zorg dichtbij.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Meer nadruk op preventie, gezonde leefomgeving en voeding, en zorg zonder doorgeslagen marktwerking.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Goede en betaalbare ouderenzorg, behoud van verpleeghuizen en het eigen risico omlaag.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Toekomstbestendige zorg met preventie, innovatie en Europese samenwerking, bijvoorbeeld bij medicijnen.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

Eigen risico
Het eerste deel van je zorgkosten dat je per jaar zelf betaalt voordat de verzekering vergoedt.
Basispakket
De zorg die iedereen vergoed krijgt, vastgesteld door de overheid.
Marktwerking
Het idee dat concurrentie tussen verzekeraars en aanbieders de zorg beter en goedkoper maakt.
Preventie
Voorkomen dat mensen ziek worden, bijvoorbeeld via een gezonde leefstijl.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Waarom betaal ik eigen risico?
Het idee is dat mensen bewuster met zorg omgaan en dat het de premie iets lager houdt. Critici vinden dat het mensen afschrikt om naar de dokter te gaan.
Gaat het eigen risico echt omhoog?
In het coalitieakkoord is afgesproken dat het vanaf 2027 stijgt. In 2026 is het nog 385 euro.
Waarom zijn er zulke lange wachtlijsten?
Vooral door personeelstekorten en een groeiende zorgvraag door de vergrijzing. Er zijn meer patienten dan zorgverleners.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?