Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Economie en bestaanszekerheid

Economie en financien

Belastingen, begroting en de welvaart van Nederland.

Economie en financien gaan over hoe Nederland zijn geld verdient en uitgeeft: belastingen, de begroting, economische groei en werk. Partijen verschillen sterk over de rol van de overheid.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
De zakenwijk Zuidas in Amsterdam
In het kort
  • 1 De overheid haalt geld op via belastingen en geeft dat uit aan zorg, onderwijs, wegen en uitkeringen.
  • 2 Het kernverschil: meer overheid en hogere belastingen voor herverdeling, of lagere lasten en meer ruimte voor de markt.
  • 3 De koopkracht stijgt in 2026 licht, maar veel mensen voelen de hoge prijzen nog steeds.
Uitleg

Wat is dit thema?

De rijksbegroting is het huishoudboekje van Nederland. Op Prinsjesdag (de derde dinsdag van september) presenteert het kabinet hoeveel geld er binnenkomt en waar het naartoe gaat.

Het Centraal Planbureau (CPB) rekent de plannen door. Belangrijke begrippen zijn koopkracht (wat je echt kunt kopen), inflatie (stijgende prijzen) en het begrotingstekort (als de overheid meer uitgeeft dan binnenkomt).

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Belastingen en toeslagen bepalen hoeveel je netto overhoudt. De begroting bepaalt hoeveel geld er is voor zorg, onderwijs en veiligheid.

Een gezonde economie zorgt voor banen en inkomsten, maar de welvaart is niet voor iedereen gelijk verdeeld.

In cijfers

De feiten op een rij

+1,3%
verwachte stijging van de koopkracht in 2026 (mediaan)
Bron: CPB, MEV 2026
70.479
euro per zetel: de kiesdeler bij de verkiezingen van 2025
Bron: Kiesraad
Prinsjesdag
moment waarop de begroting wordt gepresenteerd
Bron: derde dinsdag van september
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • Koopkracht en inflatie
  • Belastingstelsel en lasten
  • Rijksbegroting en staatsschuld
  • Economische groei en banen
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Grote of kleine overheid?

Linkse partijen willen dat de overheid meer investeert en de welvaart eerlijker verdeelt. Rechtse partijen willen lagere belastingen en minder regels voor ondernemers.

Lasten op arbeid of vermogen?

Er is discussie of we werk lichter moeten belasten en vermogen en winst zwaarder, of juist andersom om de economie te laten groeien.

Hoeveel schuld is verstandig?

Sommigen willen lenen om te investeren in de toekomst. Anderen vinden dat de overheidsschuld laag moet blijven, zodat we toekomstige generaties niet opzadelen.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Investeren in kennis, innovatie en onderwijs voor duurzame groei, met gezonde overheidsfinanciën en een groener belastingstelsel.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Lagere belastingen en lasten voor gewone Nederlanders, minder geld naar de EU en het buitenland, koopkracht voorop.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Lage lasten, ruimte voor ondernemers, minder regels en gezonde overheidsfinanciën als basis voor groei en banen.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Een eerlijke economie: hogere belasting voor vermogens en grote bedrijven en investeren in publieke voorzieningen.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Brede welvaart en een sterk mkb, oog voor de regio, gezonde financiën en een eerlijke bijdrage van grote bedrijven.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Lagere lasten en belastingen, een kleinere overheid, ruimte voor ondernemers en strakke controle op de uitgaven.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Veel lagere belastingen, een veel kleinere overheid en minder afdrachten aan de Europese Unie.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Steun voor het mkb en familiebedrijven, minder regeldruk en aandacht voor de economie buiten de Randstad.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Een eerlijke economie met aandacht voor lagere inkomens, bestrijding van armoede en gelijke kansen op werk.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Een economie die dient en niet uitput: oog voor gezinnen, bestaanszekerheid en een eerlijke verdeling.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

De economie moet er zijn voor mensen: eerlijk delen, hogere belasting voor de rijksten en sterke publieke diensten.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Solide overheidsfinanciën, steun voor gezinnen en het mkb en een nuchtere, behoudende begroting.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Een economie binnen de grenzen van de planeet: weg van eindeloze groei, naar een duurzame en eerlijke economie.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Koopkracht voor ouderen en gepensioneerden voorop, en geen lastenverzwaringen die senioren onevenredig raken.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Een sterke Europese economie: samen investeren in innovatie, een gelijk speelveld en een groen en digitaal verdienmodel.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

Koopkracht
Hoeveel je daadwerkelijk kunt kopen met je inkomen, na aftrek van prijsstijgingen.
Inflatie
De gemiddelde stijging van de prijzen. Bij hoge inflatie wordt je geld minder waard.
Begrotingstekort
Als de overheid in een jaar meer uitgeeft dan ze binnenkrijgt.
CPB
Het Centraal Planbureau, dat de gevolgen van politieke plannen voor de economie doorrekent.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Waar gaat mijn belastinggeld naartoe?
De grootste posten zijn zorg, sociale zekerheid (zoals AOW en uitkeringen) en onderwijs. Daarnaast gaat geld naar veiligheid, infrastructuur en defensie.
Wat is het verschil tussen links en rechts in de economie?
Heel kort gezegd: links wil meer overheid en herverdeling, rechts wil lagere lasten en meer ruimte voor de markt. In de praktijk zit er veel tussenin.
Stijgt mijn koopkracht in 2026?
Gemiddeld stijgt de koopkracht licht, vooral door lagere inflatie. Voor individuele huishoudens kan het beeld anders uitvallen.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?