Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Economie en bestaanszekerheid

Sociale zekerheid en werk

Een eerlijke arbeidsmarkt en een vangnet als het tegenzit.

Dit thema gaat over werk en het sociale vangnet: vaste en flexibele contracten, het minimumloon en uitkeringen zoals de WW en de bijstand voor wie even niet kan werken.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
Mensen aan het werk in een Nederlands kantoor
In het kort
  • 1 Veel mensen werken flexibel of als zzp'er, met minder zekerheid dan een vast contract.
  • 2 Als je je baan verliest of niet kunt werken, is er een vangnet, zoals WW of bijstand.
  • 3 Het debat gaat over meer vast werk, een eerlijkere arbeidsmarkt en een menselijker vangnet.
Uitleg

Wat is dit thema?

De arbeidsmarkt gaat over werk: wie werkt waar, met welk contract en voor welk loon. Er zijn vaste banen, tijdelijke contracten, uitzendwerk en zelfstandigen (zzp'ers).

Sociale zekerheid is het vangnet als werken (even) niet lukt: een WW-uitkering bij werkloosheid, de bijstand als laatste vangnet en regelingen bij ziekte of arbeidsongeschiktheid.

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Werk geeft inkomen, structuur en zekerheid. Maar door veel flexwerk weten mensen soms niet of ze volgende maand nog werk hebben.

Een goed vangnet zorgt dat mensen niet in de afgrond vallen als het tegenzit. Tegelijk moet het wel betaalbaar blijven.

In cijfers

De feiten op een rij

krapte
op veel plekken zijn meer vacatures dan werkzoekenden
Bron: CBS
zzp
meer dan een miljoen mensen werken als zelfstandige
Bron: CBS
vangnet
WW en bijstand vangen mensen op die (even) geen werk hebben
Bron: Rijksoverheid
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • Vast werk tegenover flexwerk
  • Het minimumloon
  • WW, bijstand en arbeidsongeschiktheid
  • De positie van zzp'ers
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Meer vast werk?

Veel partijen willen vaste contracten weer de norm maken en doorgeslagen flexwerk aanpakken. Anderen waarschuwen dat te strenge regels banen kunnen kosten.

Hoe streng is de bijstand?

Er is discussie over de regels en sancties in de bijstand. Sommigen willen meer vertrouwen en minder regels, anderen meer controle.

De positie van zzp'ers

Zzp'ers hebben vrijheid maar weinig bescherming. Het debat gaat over verplichte verzekeringen en het tegengaan van schijnzelfstandigheid.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Vast werk waar het kan en flex waar nodig, met scholing en hulp om aan het werk te komen en te blijven.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Bescherming van Nederlandse werknemers, behoud van een goed vangnet en aanpak van uitbuiting via arbeidsmigratie.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Werken moet lonen, met flexibiliteit op de arbeidsmarkt en een vangnet dat mensen weer aan het werk helpt.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Vast werk de norm, een hoger minimumloon, betere bescherming van flexwerkers en een menselijker vangnet.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Zekerheid van werk en inkomen, vaste contracten stimuleren en een vangnet met een menselijke maat.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Een flexibele arbeidsmarkt met een sober maar eerlijk vangnet, en beleid dat mensen naar werk activeert.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Bescherming van werkenden en een betaalbaar vangnet, met lagere lasten op arbeid.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Oog voor werkenden in de regio en het mkb, met een eerlijk vangnet en minder regeldruk.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Eerlijke kansen op werk, aanpak van discriminatie op de arbeidsmarkt en een menselijk vangnet.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Werk met waarde, vaste contracten stimuleren en een vangnet dat mensen niet laat vallen.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

Vast werk de norm, het minimumloon fors omhoog en een einde aan doorgeslagen flexwerk en uitbuiting.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Werk en rust in balans, steun voor gezinnen en een eerlijk en betrouwbaar vangnet.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Zinvol en duurzaam werk, een kortere werkweek bespreekbaar en een goed vangnet voor wie het nodig heeft.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Eerlijke kansen voor oudere werknemers, aanpak van leeftijdsdiscriminatie en een goed vangnet.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Een moderne arbeidsmarkt met zekerheid én flexibiliteit, scholing en bescherming, met Europese afspraken.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

WW
De Werkloosheidswet: een tijdelijke uitkering als je je baan verliest.
Bijstand
Het laatste vangnet: een uitkering voor wie geen ander inkomen heeft.
Zzp'er
Een zelfstandige zonder personeel die voor zichzelf werkt.
Schijnzelfstandigheid
Iemand is op papier zelfstandig, maar werkt eigenlijk als gewone werknemer.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Waarom hebben zoveel mensen een flexcontract?
Voor werkgevers is flexwerk goedkoper en makkelijker. Voor werkenden betekent het vaak minder zekerheid over inkomen en toekomst.
Wat is het verschil tussen WW en bijstand?
De WW krijg je tijdelijk als je je baan verliest en je hebt gewerkt. De bijstand is het laatste vangnet als je geen ander inkomen of vermogen meer hebt.
Wat is er mis met zzp?
Zelfstandig werken mag, maar het wordt een probleem als mensen gedwongen als zzp'er werken zonder bescherming, of om regels en belasting te ontwijken.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?