Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Veiligheid en wereld

Europa

Hoeveel samenwerking willen we in de Europese Unie?

Het Europabeleid bepaalt hoe Nederland zich verhoudt tot de Europese Unie: van de interne markt en de euro tot uitbreiding en gezamenlijk beleid. De EU raakt bijna elk ander onderwerp.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
De Europese vlaggen bij een gebouw van de Europese Unie
In het kort
  • 1 De EU is een samenwerking van 27 landen met een gezamenlijke markt en (voor de meeste) een gezamenlijke munt, de euro.
  • 2 Veel regels die in Nederland gelden, komen oorspronkelijk uit Brussel.
  • 3 Het debat gaat over meer of juist minder samenwerking, en over uitbreiding met nieuwe landen.
Uitleg

Wat is dit thema?

In de EU werken landen samen op het gebied van handel, regels, klimaat en veiligheid. Door de interne markt kunnen mensen, goederen en geld vrij over de grenzen bewegen.

Nederland is een handelsland en verdient veel aan Europa. Tegelijk is er discussie over hoeveel macht naar Brussel mag, hoeveel Nederland betaalt en wie er lid mag worden.

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Een groot deel van onze welvaart komt door de handel met andere EU-landen.

Veel grote problemen, zoals klimaat, migratie en veiligheid, houden niet op bij de grens. Daarvoor is samenwerking nodig, maar dat botst soms met nationale zeggenschap.

In cijfers

De feiten op een rij

27
lidstaten van de Europese Unie
Bron: Europese Unie
euro
de gezamenlijke munt van de meeste EU-landen
Bron: Europese Centrale Bank
grootste
de EU is de belangrijkste handelspartner van Nederland
Bron: CBS
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • Interne markt en de euro
  • Uitbreiding van de EU
  • Soevereiniteit en regelgeving
  • Gezamenlijk buitenlandbeleid
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Meer of minder Brussel?

Pro-Europese partijen willen meer samenwerken bij klimaat, migratie en defensie. Eurokritische partijen willen meer zeggenschap terug naar Nederland.

Moet de EU uitbreiden?

Er is discussie over toetreding van nieuwe landen, zoals Oekraine en landen op de Balkan. Dat heeft gevolgen voor geld en macht.

Wie betaalt en wie profiteert?

Nederland is netto-betaler aan de EU. Sommigen vinden dat te veel, anderen wijzen op de voordelen van de gezamenlijke markt.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Een sterk en democratisch Europa: meer samenwerking op klimaat, veiligheid en economie, met Nederland als motor.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Veel minder Europa: terug naar nationale zeggenschap, minder afdrachten en geen verdere overdracht van macht.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Een Europa dat zich richt op kerntaken zoals de markt en veiligheid, zonder onnodige bemoeienis.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Een sociaal en groen Europa dat samenwerkt aan klimaat, een eerlijke economie en mensenrechten.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Een Europa van samenwerkende landen, sterk op veiligheid en economie, met respect voor nationale eigenheid.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Een Europa van samenwerkende natiestaten: economische samenwerking ja, een superstaat nee.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Zeer kritisch op de EU en voorstander van veel meer soevereiniteit, desnoods de unie verlaten.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Een nuchtere EU die boeren en regio steunt in plaats van betuttelt, met minder regeldruk uit Brussel.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Een Europa dat opkomt voor mensenrechten en gelijkheid, en kritisch is op machtsmisbruik en discriminatie.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Een waardengedreven Europa dat samenwerkt waar nodig en ruimte laat aan landen waar het kan.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

Kritisch op de macht van Brussel en op een EU die de markt boven mensen stelt: samenwerken ja, macht afstaan nee.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Samenwerking in Europa waar dat nuttig is, maar geen superstaat en behoud van nationale zeggenschap.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Een Europa dat natuur, klimaat en dierenwelzijn vooropstelt boven de belangen van grote bedrijven.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Een EU die zich richt op kerntaken, met aandacht voor de belangen en de koopkracht van ouderen.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Een veel sterker en federaler Europa: samen besluiten over klimaat, veiligheid en economie.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

Interne markt
Het gebied waarin mensen, goederen, diensten en geld vrij tussen EU-landen kunnen bewegen.
Eurozone
De groep EU-landen die de euro als munt gebruikt.
Soevereiniteit
De mate waarin een land zelf de baas is over zijn eigen wetten en beslissingen.
Netto-betaler
Een land dat meer aan de EU betaalt dan het terugkrijgt.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Wat heb ik aan de Europese Unie?
Vooral handel, banen en gemak: vrij reizen, geen extra kosten in het buitenland en producten die overal aan dezelfde eisen voldoen.
Bepaalt Brussel alles?
Nee, maar veel regels komen wel uit de EU. Over grote onderwerpen blijven de lidstaten samen beslissen.
Kan Nederland uit de EU stappen?
Dat kan in theorie, zoals het Verenigd Koninkrijk deed (Brexit). De meeste partijen zijn daar tegen vanwege de economische gevolgen.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?