Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Veiligheid en wereld

Defensie

Een sterke krijgsmacht in een onveiligere wereld.

Door de oorlog in Oekraine en oplopende spanningen staat defensie hoog op de agenda. Het gaat over de hoogte van het budget, de NAVO-afspraken en de slagkracht van de krijgsmacht.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
Nederlandse militairen tijdens een oefening
In het kort
  • 1 Nederland geeft in 2026 ongeveer 2 procent van het bbp uit aan defensie en wil naar 3,5 procent in 2035.
  • 2 In de NAVO is een nieuwe norm afgesproken van 5 procent: 3,5 procent voor het leger en 1,5 procent voor brede weerbaarheid.
  • 3 De krijgsmacht wordt fors uitgebreid, maar kampt met tekorten aan personeel en materieel.
Uitleg

Wat is dit thema?

Defensie beschermt Nederland en zijn bondgenoten. Dat doen we niet alleen, maar samen in de NAVO, het militaire bondgenootschap van grotendeels westerse landen.

Na jaren van bezuinigen wordt er nu juist veel geinvesteerd, door de oorlog in Oekraine en de dreiging vanuit Rusland. Geld alleen is niet genoeg: er zijn ook mensen en materieel nodig.

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Veiligheid is de basis voor alles. Zonder een geloofwaardige verdediging staat een land kwetsbaar.

Defensie kost veel geld. Dat betekent keuzes: meer naar het leger betekent minder voor andere zaken, of hogere belastingen.

In cijfers

De feiten op een rij

circa 2%
van het bbp gaat in 2026 naar defensie
Bron: Rijksoverheid, 2026
3,5%
streefdoel voor defensie-uitgaven in 2035
Bron: NAVO-top Den Haag
5%
totale NAVO-norm (3,5 procent leger plus 1,5 procent weerbaarheid)
Bron: NAVO
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • NAVO-norm en defensiebudget
  • Versterking van de krijgsmacht
  • Steun aan Oekraine
  • Europese samenwerking
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Hoeveel geld naar defensie?

Bijna alle partijen willen investeren, maar verschillen over hoe snel en hoeveel, en wat er dan minder geld krijgt.

Steun aan Oekraine

De meeste partijen steunen Oekraine met geld en wapens. Enkele partijen zijn daar kritisch op of tegen.

Dienstplicht terug?

Vanwege personeelstekorten wordt er gesproken over een vorm van (vrijwillige) dienst of dienstplicht. Daarover lopen de meningen uiteen.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Investeren in een sterke krijgsmacht, voldoen aan de NAVO-norm en nauwe Europese samenwerking voor onze veiligheid.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Een sterke defensie voor de eigen veiligheid, maar terughoudend met geld en missies in het buitenland.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Fors investeren in defensie, ruim voldoen aan de NAVO-norm en een sterke positie binnen de NAVO.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Een sterke en goed toegeruste krijgsmacht, met Europese samenwerking en respect voor internationaal recht.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Investeren in defensie en de krijgsmacht, trouw aan de NAVO en gericht op vrede en veiligheid.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Stevig investeren in defensie en de NAVO-norm halen, met een krachtige en zelfstandige krijgsmacht.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Een sterke nationale defensie, maar kritisch op buitenlandse missies en afhankelijkheid van anderen.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Een goed toegeruste krijgsmacht en steun voor militairen, met oog voor de regio waar kazernes staan.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Een defensieve krijgsmacht gericht op bescherming, kritisch op dure missies en op wapenhandel.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Investeren in een betrouwbare defensie, trouw aan bondgenoten en gericht op veiligheid en vrede.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

Defensie gericht op verdediging, kritisch op dure aankopen en op deelname aan verre oorlogen.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Een sterke krijgsmacht is een kerntaak van de overheid: stevig investeren in defensie en de NAVO.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Een defensieve krijgsmacht, kritisch op wapenhandel en met oog voor de impact op klimaat en natuur.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Een goed toegeruste defensie, met goede zorg en pensioenen voor militairen en veteranen.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Een Europese defensie: samen optrekken en slim inkopen, zo onze veiligheid sterker en goedkoper borgen.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

NAVO
Een bondgenootschap waarin landen elkaar militair beschermen. Een aanval op een lid is een aanval op allen.
NAVO-norm
De afspraak hoeveel procent van de economie landen aan defensie besteden.
Bbp
Het bruto binnenlands product: de totale waarde van alles wat een land in een jaar verdient.
Krijgsmacht
Het leger: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee samen.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Waarom geeft Nederland ineens zoveel uit aan defensie?
Vooral door de oorlog in Oekraine en de dreiging vanuit Rusland. Veel landen vinden dat ze hun leger jarenlang hebben verwaarloosd.
Wat betekent de NAVO-norm?
Het is een afspraak over hoeveel landen aan defensie uitgeven. De nieuwe norm is 5 procent van de economie, waarvan 3,5 procent direct naar het leger gaat.
Komt de dienstplicht terug?
Er wordt over gesproken vanwege personeelstekorten, maar een algemene verplichte dienstplicht is er op dit moment niet.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?