Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Veiligheid en wereld

Veiligheid en justitie

Hard tegen criminaliteit, en de rechtsstaat beschermen.

Veiligheid en justitie gaan over de aanpak van criminaliteit, drugscriminaliteit en cyberdreigingen, en over de capaciteit van politie en justitie. Partijen verschillen over preventie tegenover harde aanpak.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
Een politieauto in een Nederlandse straat
In het kort
  • 1 Georganiseerde drugscriminaliteit ondermijnt de samenleving en wordt soms zelfs gewelddadig.
  • 2 De politie heeft te maken met personeelstekorten en moet scherpe keuzes maken.
  • 3 Het debat draait om de balans tussen hard straffen en oorzaken aanpakken.
Uitleg

Wat is dit thema?

Veiligheidsbeleid gaat over criminaliteit voorkomen en aanpakken: van inbraak en geweld tot drugshandel en cybercrime. Politie, Openbaar Ministerie en rechters spelen daarin een rol.

Een belangrijk begrip is ondermijning: criminelen die de bovenwereld binnendringen, bijvoorbeeld door bedreiging, corruptie of het witwassen van geld.

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Veiligheid raakt iedereen, van je gevoel op straat tot het vertrouwen in de overheid.

Als criminelen te veel macht krijgen, komt de rechtsstaat zelf in gevaar. Dat noemen experts het betonrot in de samenleving.

In cijfers

De feiten op een rij

90%
van de georganiseerde criminaliteit heeft met drugs te maken
Bron: Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
2026
jaar van het eerste Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland
Bron: Ministerie van Justitie en Veiligheid
mainports
havens en Schiphol krijgen extra aandacht tegen drugssmokkel
Bron: Politiebegroting 2026
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • Georganiseerde criminaliteit
  • Politiecapaciteit
  • Cyberveiligheid
  • Preventie tegenover straffen
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Straffen of voorkomen?

Rechtse partijen willen hogere straffen en meer bevoegdheden voor de politie. Linkse partijen willen vooral de oorzaken aanpakken, zoals armoede en gebrek aan perspectief voor jongeren.

Meer blauw op straat?

Bijna iedereen wil meer agenten, maar de politie kampt met tekorten. De vraag is waar de schaarse capaciteit naartoe moet.

Privacy tegenover opsporing

Om criminaliteit aan te pakken wil de overheid soms meer kunnen meekijken. Critici waarschuwen voor de privacy van gewone burgers.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Aanpak van criminaliteit met oog voor preventie en rechtsstaat, een sterke politie en bescherming van vrijheden.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Zero tolerance: hogere straffen, meer politie op straat en een harde aanpak van criminaliteit.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Hard tegen criminaliteit: meer bevoegdheden voor politie en justitie, hogere straffen en aanpak van ondermijning.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Veiligheid door preventie en het aanpakken van oorzaken, met wijkagenten en een sterke, eerlijke rechtsstaat.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Veiligheid dichtbij met meer wijkagenten, stevige aanpak van drugscriminaliteit en herstel van vertrouwen.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Law and order: hogere straffen, meer blauw op straat en een harde aanpak van overlast en criminaliteit.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Strenge handhaving, hogere straffen en stevig optreden tegen criminaliteit en overlast.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Meer blauw op straat, ook op het platteland, en een stevige aanpak van ondermijning en drugscriminaliteit.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Veiligheid met vertrouwen: aanpak van criminaliteit én van etnisch profileren en discriminatie door instanties.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Een betrouwbare rechtsstaat, aandacht voor slachtoffers en preventie, en stevige aanpak van ondermijning.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

Meer wijkagenten, aanpak van de georganiseerde misdaad en investeren in veilige buurten.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Stevige handhaving, hogere straffen, aandacht voor slachtoffers en bescherming van de rechtsstaat.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Aandacht voor preventie en voor de aanpak van milieucriminaliteit en dierenmishandeling.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Veiligheid voor iedereen, meer politie op straat en een stevige aanpak van overlast.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Veiligheid en rechtsstaat samen met Europa: aanpak van grensoverschrijdende misdaad en sterke grondrechten.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

Ondermijning
Criminelen die de gewone samenleving binnendringen via bedreiging, corruptie en witwassen.
Witwassen
Crimineel geld een legale herkomst geven, bijvoorbeeld via bedrijven of vastgoed.
Cybercrime
Criminaliteit via internet, zoals oplichting, hacken en afpersing.
Recidive
Als iemand na een straf opnieuw de fout in gaat.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Wordt Nederland onveiliger?
Het beeld is gemengd: sommige misdaad daalt, terwijl drugscriminaliteit, online criminaliteit en geweld juist zorgen baren.
Wat is ondermijning?
Dat criminelen invloed krijgen in de gewone samenleving, bijvoorbeeld door ambtenaren om te kopen of bedrijven te misbruiken voor witwassen.
Waarom duurt een rechtszaak zo lang?
Door grote drukte bij politie, OM en rechtbanken. Er zijn meer zaken dan er mensen zijn om ze te behandelen.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?