Actueel
Elke zondag een nieuwe blog. Doordeweeks extra bij actueel nieuws.
Zorg en samenleving

Onderwijs

Goed onderwijs en gelijke kansen voor elk kind.

Het onderwijs staat voor grote opgaven: het lerarentekort, dalende prestaties op taal en rekenen en groeiende kansenongelijkheid. Goed onderwijs bepaalt de toekomst van elk kind.

  • 15 partijen
  • 4 kernpunten
  • 3 vragen & antwoorden
Leerlingen in een Nederlands klaslokaal
In het kort
  • 1 Er is een groot lerarentekort: Nederland mist meer dan 12.000 leraren.
  • 2 Kinderen presteren gemiddeld minder goed op lezen, rekenen en taal dan vroeger.
  • 3 Waar je wieg staat, bepaalt nog te veel je kansen op school.
Uitleg

Wat is dit thema?

Het onderwijs loopt van de basisschool tot de universiteit. De overheid betaalt het grootste deel en stelt eisen aan de kwaliteit, maar scholen mogen veel zelf bepalen.

Twee problemen springen eruit: het tekort aan leraren (vooral in de grote steden en bij vakken als wiskunde) en de kansenongelijkheid, waarbij kinderen van hoogopgeleide ouders vaak verder komen.

Waarom het ertoe doet

Waarom is dit belangrijk?

Onderwijs bepaalt of kinderen hun talenten kunnen ontwikkelen, ongeacht hun achtergrond.

Een tekort aan goede leraren raakt de kwaliteit van het onderwijs voor iedereen, en daarmee de toekomst van het hele land.

In cijfers

De feiten op een rij

meer dan 12.000
leraren die Nederland tekortkomt
Bron: Trendrapportage Arbeidsmarkt Leraren 2025
6,3%
lerarentekort in het basisonderwijs (oktober 2025)
Bron: Ministerie van OCW
78%
van dat tekort is verborgen (lessen vervallen of onbevoegden voor de klas)
Bron: Ministerie van OCW
Kernpunten

Waar het bij dit thema om draait

  • Lerarentekort
  • Onderwijskwaliteit en basisvaardigheden
  • Kansengelijkheid
  • Studiefinanciering
Het debat

Waar gaat de discussie over?

Hoe lossen we het lerarentekort op?

Voorstellen: hogere salarissen, minder werkdruk en administratie, en makkelijker zij-instromen vanuit een ander beroep.

Gelijke kansen voor iedereen?

Sommige partijen willen meer geld voor scholen in achterstandswijken en later selecteren. Andere benadrukken keuzevrijheid en het belang van excellente leerlingen.

Wat moeten kinderen leren?

Er is discussie over meer aandacht voor basisvaardigheden zoals lezen en rekenen, tegenover bredere vorming zoals burgerschap en digitale vaardigheden.

Politieke perspectieven

Standpunten van de partijen

Hoe denken de partijen in de Tweede Kamer over dit thema? Op volgorde van zetelaantal, op basis van de uitslag van de verkiezingen van 29 oktober 2025.

Logo D66
D66
Sociaal-liberaal
26 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Onderwijs is topprioriteit: investeren in leraren, kansengelijkheid en kwaliteit, van voorschool tot universiteit.

Logo PVV
PVV
Nationaal-conservatief
26 zetels

Focus op basisvaardigheden, de Nederlandse taal, cultuur en geschiedenis, en behoud van speciaal onderwijs.

Logo VVD
VVD
Liberaal
22 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Kwaliteit en een goede aansluiting op de arbeidsmarkt, met aandacht voor basisvaardigheden en vakmanschap.

Logo GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA
Progressief-links
20 zetels

Investeren in onderwijs en leraren, kleinere klassen en gelijke kansen voor ieder kind, ongeacht afkomst.

Logo CDA
CDA
Christendemocratisch
18 zetels
Regeringspartij (Kabinet-Jetten)

Goed onderwijs met aandacht voor vorming en waarden, sterke beroepsopleidingen en scholen ook in de regio.

Logo JA21
JA21
Conservatief-liberaal
9 zetels

Nadruk op kennis, basisvaardigheden en orde in de klas, en waardering voor het vmbo en mbo.

Logo Forum voor Democratie
Forum voor Democratie
Radicaal-rechts
7 zetels

Terug naar kennisoverdracht en klassieke vorming, minder ideologie in de klas en hoge eisen.

Logo BBB
BBB
Agrarisch
4 zetels

Behoud van scholen in krimpgebieden, praktijkgericht onderwijs en waardering voor vakmanschap.

Logo DENK
DENK
Links
3 zetels

Gelijke kansen in het onderwijs, aanpak van kansenongelijkheid en discriminatie en eerlijke schooladviezen.

Logo ChristenUnie
ChristenUnie
Christelijk-sociaal
3 zetels

Vrijheid van onderwijs, aandacht voor het kind als geheel en extra steun waar achterstanden zijn.

Logo SP
SP
Socialistisch
3 zetels

Gratis en toegankelijk onderwijs, kleinere klassen en meer zeggenschap voor docenten in plaats van managers.

Logo SGP
SGP
Reformatorisch
3 zetels

Vrijheid van onderwijs en ruimte voor bijzonder onderwijs, met aandacht voor kennis en vorming.

Logo Partij voor de Dieren
Partij voor de Dieren
Ecologisch-links
3 zetels

Meer aandacht voor natuur, duurzaamheid en kritisch denken, en ruimte voor kleinschalig onderwijs.

Logo 50PLUS
50PLUS
Ouderenpartij
2 zetels

Goed onderwijs en een leven lang leren, zodat ook ouderen kunnen blijven meedoen en omscholen.

Logo Volt
Volt
Pro-Europees
1 zetel

Investeren in onderwijs en talent, kansengelijkheid en meer internationale en Europese samenwerking.

Dit zijn beknopte samenvattingen van de algemene richting van elke partij, bedoeld om snel een beeld te krijgen. Voor de exacte standpunten verwijzen we naar de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Jargon uitgelegd

Belangrijke begrippen

Lerarentekort
Er zijn te weinig (bevoegde) leraren voor alle klassen.
Verborgen tekort
Het tekort dat niet zichtbaar is in vacatures, omdat lessen vervallen of onbevoegden voor de klas staan.
Kansengelijkheid
Het idee dat ieder kind dezelfde kansen verdient, ongeacht de achtergrond van de ouders.
Zij-instromer
Iemand die vanuit een ander beroep leraar wordt.
Veelgestelde vragen

Vragen en antwoorden

Waarom zijn er zo weinig leraren?
Door hoge werkdruk, salaris dat lang achterbleef en veel administratie. Ook gaan veel oudere leraren met pensioen.
Wat is kansenongelijkheid precies?
Dat kinderen met dezelfde talenten verschillende kansen krijgen, bijvoorbeeld omdat hun ouders wel of niet kunnen helpen met huiswerk of bijles kunnen betalen.
Is gratis studeren terug?
De basisbeurs voor studenten is terug, al verschilt het bedrag per situatie. Partijen verschillen over hoe royaal de studiefinanciering moet zijn.
Actueel

Laatste berichten

Verder lezen

Gerelateerde thema's

Zelf aan zet

Benieuwd welke partij bij jou past?