Vier dossiers waar kabinet Jetten al resultaat boekt

Op 20 april lag er een Kamerbrief van 34 pagina's op tafel. Onderwerp: de eerste resultaten van de Taskforce Versnelling Woningbouw. Geen krantenkop, geen journaalitem, geen Kamerdebat dat de avond haalde. Toch stond er in die brief meer over het functioneren van dit kabinet dan zes weken nieuwsanalyse bij elkaar.

Het kabinet-Jetten is iets meer dan twee maanden oud. In de media gaat het bijna uitsluitend over pijnlijke keuzes: de versnelde AOW-verhoging, de versobering van de WW en de aangekondigde stijging van het eigen risico in 2027. Daaronder ligt een laag waar het tempo hoog is en de resultaten zich stapelen. Vier dossiers laten zien dat Nederland beweegt op plekken waar het jaren vastzat.

Het stroomnet krijgt weer lucht

Nog voor Jetten beëdigd was, lag er op 4 februari 2026 een rapport dat amper gelezen werd buiten de energiesector: het Aansluitoffensief. Acht doorbraken, opgesteld door het ministerie van Klimaat en Groene Groei samen met netbeheerders, VNO-NCW, MKB-Nederland en de ACM. Een plan dat het nieuwe kabinet direct heeft overgenomen.

Meer dan 14.000 bedrijven stonden in de wachtrij voor een aansluiting op het stroomnet. Nederland was daardoor een economie op de rem. Het plan kiest voor flexibiliteit boven bijbouwen: betere prognoses, nieuwe tenders voor flexibele afname, en een ophoging van de financiële ondergrens met 500 miljoen euro per jaar in 2026 en 2027 om netbeheerders extra capaciteit te laten inkopen.

De schatting: 5 tot 10 gigawatt extra ruimte in 2030, oplopend tot 10 tot 20 gigawatt in 2035. Wie zich afvraagt waarom hier nauwelijks over werd geschreven: het leverde geen politiek conflict op. De oplossing was technisch, breed gedragen en saai. En precies daarom werkt hij waarschijnlijk.

Woningbouw krijgt uitvoeringskracht

Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (D66) van Volkshuisvesting presenteerde op 20 april de eerste resultaten van de Taskforce Versnelling Woningbouw. Niet met grote beloftes, maar met geld en regels die elkaar eindelijk raken.

De cijfers zijn concreet: 287 miljoen euro voor gemeentelijke ondersteuning, 156 miljoen voor provincies, 90 miljoen om de doorlooptijd van ontwerp- en vergunningstrajecten te halveren van acht naar vier jaar, en 41 miljoen voor slimmer gebruik van bestaande bouw. Het aantal grootschalige woningbouwlocaties wordt uitgebreid van 21 naar 30. Per 1 juli 2026 start daarnaast het Kenniscentrum Woningbouw om gemeenten die vastlopen op uitvoering bij te staan.

De grootste stap zit in een bijzin die niemand citeert: voor volledig gecertificeerde fabriekswoningen vervalt de vergunningplicht voor technische eisen. Binnen vier jaar moet de helft van alle nieuwbouw fabrieksmatig worden geproduceerd. Dat is geen ambitie voor de wet van overmorgen. Dat is een andere bouweconomie.

Stikstof met een plan en een budget

Na jaren van rechtszaken, botsingen en beleidspauzes ligt er eindelijk een stikstofaanpak met een harde prijskaart. Twintig miljard euro, waarvan 9 miljard voor een gebiedsgerichte aanpak rond Natura 2000-gebieden en 2,75 miljard voor vrijwillige uitkoop van veehouderijlocaties.

De inhoudelijke keuze is minstens zo belangrijk. De kritische depositiewaarde verdwijnt uit de wet en maakt plaats voor doelsturing. De landbouwsector krijgt als doel 42 tot 46 procent minder uitstoot in 2035 ten opzichte van 2019. Minister Jaimi van Essen (D66) van Landbouw en premier Jetten leiden samen een ministeriële taskforce die vóór de zomer met een eerste pakket maatregelen moet komen.

Dit is waar de onderbelichte winst zit: de vergunningverlening. Vergunningaanvragen voor eenvoudige projecten worden gedigitaliseerd. Gemeenten krijgen een harde termijn van twaalf weken voor beslissingen op bezwaar. Voor grote projecten mogen constructie- en vergunningsfase parallel lopen. Voor PAS-melders, de groep ondernemers die al jaren in juridische onzekerheid verkeert, moet de aanpak eindelijk houdbare ruimte opleveren.

Defensie wordt industriepolitiek

Hier komt het verhaal uit een onverwachte hoek. Nederland verhoogt de defensie-uitgaven richting de NAVO-norm van 3,5 procent in 2035. In 2026 is dat al een sprong: van 22 miljard naar 26,8 miljard euro, waarvan meer dan de helft is gereserveerd voor investeringen en instandhouding via het Defensiematerieelbegrotingsfonds.

Het stillere werk begon net daarvoor. Op 30 januari 2026 schreef het ministerie van Defensie een tender uit voor durfkapitaalfondsen. Bedrag: 24 miljoen euro specifiek voor dual-use start-ups, met de afspraak dat de overheid tot 12 miljoen euro per fonds meeinvesteert. Doel: Nederlandse bedrijven in halfgeleiders, sensoren, slimme materialen, quantumtechnologie en ruimtevaart aanhaken op defensie-opdrachten.

De Nederlandsche Bank rekende het voor: op dual-use zit Nederland in de top van Europa. Op tanks en zware defensiegoederen niet. Dit kabinet kiest daar bewust op. Sectorbronnen schatten dat tot 41 miljard euro van de totale defensie-investeringen tussen 2025 en 2030 bij de Nederlandse maakindustrie terecht kan komen. Voor het mkb is dat een kanaal dat nooit eerder zo gericht werd opengezet.

Wat nog moet bewijzen

Veel van dit beleid staat aan het begin. De taskforce stikstof moet nog leveren. De woningmarkt bewijst pas over vier jaar of het industrieel bouwen die halve nieuwbouw echt haalt. Een minderheidskabinet kan bovendien op elk moment struikelen: D66, VVD en CDA hebben samen geen meerderheid in de Kamer en zijn afhankelijk van wisselende coalities. Wie realistisch is, weet dat de uitvoering nog jaren van werk vraagt.

En niet alles is zacht nieuws. De dekking van de Voorjaarsnota die minister Eelco Heinen (VVD) op 27 maart presenteerde komt deels uit pijnlijke plaatsen: hogere alcoholaccijns, afschaffen van de startersaftrek voor ondernemers, en een energienoodfonds dat wordt betaald uit bestaande armoedepotjes. Over die keuzes mag men twisten.

Wat de media mist

Nieuws werkt op conflict, drama en persoonlijkheid. Uitvoeringspolitiek werkt op termijnen, bedragen en bijzinnen. Die twee ritmes vallen niet samen. Daarom blijft een Kamerbrief van 34 pagina's onder de radar, terwijl hij het werk van een hele beleidscyclus bevat. Daarom haalt een aansluitoffensief van 500 miljoen euro per jaar geen voorpagina, terwijl het voor het mkb concreter is dan het meeste wat Den Haag in jaren heeft geproduceerd.

Dat zegt iets over de media, maar net zoveel over ons als lezers. Wie alleen leest wat schreeuwt, mist wat werkt. En wie wil beoordelen of dit kabinet levert, zal af en toe zelf de Kamerbrieven moeten openen.