Joe Biden: groter dan de geschiedenis nu toegeeft

Op 16 augustus 2022 zat Joe Biden aan een tafel in het Witte Huis en ondertekende een wet die de meeste Amerikanen niet eens konden uitspreken: de Inflation Reduction Act. Geen vuurwerk, geen groot publiek. Toch was het misschien het belangrijkste moment van zijn presidentschap. Met die ene handtekening kreeg Medicare voor het eerst in bijna twintig jaar het recht om medicijnprijzen te onderhandelen. Insuline werd betaalbaar voor miljoenen ouderen. En er ging meer geld naar schone energie dan ooit eerder in de Amerikaanse geschiedenis.

Nu, in 2026, is Biden weg en zit Trump weer in het Witte Huis. Het oordeel over Biden is hard. Volgens peilingen van Gallup denkt een meerderheid van de Amerikanen dat de geschiedenis hem negatief zal beoordelen. Ik denk dat ze het mis hebben. Over twintig jaar praten we anders over Joe Biden dan vandaag. Niet omdat de tijd vanzelf mild wordt, maar omdat zijn cijfers en zijn wetten dat afdwingen.

De economie die niemand hem gunt

Begin bij het begin. Biden erfde in januari 2021 een economie in vrije val. Door de pandemie was de werkloosheid kort daarvoor gepiekt op 14,8 procent, het hoogste niveau sinds de jaren dertig. Vier jaar later gaf hij een heel ander land door.

Onder Biden kwamen er 15,4 miljoen banen bij, volgens de definitieve cijfers van het Amerikaanse arbeidsbureau. De werkloosheid lag gemiddeld op 4,1 procent over zijn hele termijn, ruim onder het historische gemiddelde van 5,7 procent. In het voorjaar van 2023 zakte ze zelfs naar 3,4 procent, het laagste punt in meer dan een halve eeuw. De economie groeide elk jaar met minstens 2,5 procent. De beurs steeg met bijna 58 procent. En het mediane gezinsinkomen lag aan het einde, gecorrigeerd voor inflatie, ruim 2.000 dollar hoger dan ervoor.

Dit is geen klein bier. De Amerikaanse economie kroop sneller uit het dal van de pandemie dan bijna elke andere rijke economie.

Ja, de inflatie. Laten we daar eerlijk over zijn

Hier komt het tegenargument, en het is een echt argument. Onder Biden stegen de prijzen met 21,5 procent. In juni 2022 piekte de inflatie op 9,1 procent, de hoogste in veertig jaar. Boodschappen, benzine, huur, alles werd duurder, en de lonen hielden dat een tijd niet bij. Dat heeft mensen pijn gedaan. Het heeft hem waarschijnlijk de verkiezingen van 2024 gekost.

Maar kijk naar de oorzaak. De inflatie was een wereldwijde naschok van de pandemie, met kapotte toeleveringsketens, plus de Russische inval in Oekraïne die de olieprijs naar vijf dollar per gallon joeg. Geen enkel rijk land ontsnapte eraan. En belangrijker nog: het werd opgelost. Toen Biden vertrok, was de inflatie alweer terug op ongeveer 3 procent. Hij gaf geen oplopende crisis door, maar een afgekoelde economie.

De wetten die pas later gaan tellen

Het echte verhaal van Biden zit in wetten waarvan je de gevolgen nu nog amper ziet. Dat is precies waarom zijn reputatie gaat groeien.

Hij tekende een infrastructuurwet van 1,2 biljoen dollar, de grootste investering in wegen, bruggen en internet in generaties. Met de CHIPS and Science Act, goed voor zo'n 280 miljard dollar, haalde hij de productie van computerchips terug naar Amerikaanse bodem. Met de PACT Act regelde hij de grootste uitbreiding van zorg voor veteranen in meer dan dertig jaar, voor militairen die ziek werden van giftige rook tijdens missies. En hij kreeg de eerste serieuze wapenwet in bijna dertig jaar door een diep verdeeld Congres.

Wegen, fabrieken en chips bouw je niet in een jaar. Die betalen zich uit over een decennium. Pas dan zie je wat hier echt gebeurd is.

Wat een rode staat als Texas aan Biden te danken heeft

Neem Texas, een staat die nooit op Biden stemde. Toch profiteerde bijna geen staat zo van zijn beleid.

In Taylor, vlak bij Austin, kreeg chipmaker Samsung 6,4 miljard dollar federale steun uit de CHIPS-wet. Dat maakte een investering van meer dan 40 miljard dollar los en moet ruim 21.000 banen opleveren, in fabrieken die de meest geavanceerde chips ter wereld gaan maken. In Sherman bouwt Texas Instruments aan een project van 30 miljard dollar. Daarbovenop ging er zo'n 35 miljard dollar uit de infrastructuurwet naar Texaanse wegen, bruggen en internet, plus geld om het stroomnet beter tegen kou te beschermen. Dat laatste was geen overbodige luxe, want in februari 2021 legde een dodelijke vrieskou het hele Texaanse net plat.

De gouverneur van Texas knipte met plezier de lintjes door. Het geld kwam van een president die hij in het openbaar verguisde.

De zorg van Obama, afgemaakt door Biden

Het zorgverhaal verdient een eigen plek. Barack Obama bouwde in 2010 de Affordable Care Act, beter bekend als Obamacare. Maar dat bouwwerk bleef jaren half af. Biden maakte het groter.

Via twee wetten maakte hij de subsidies voor die zorgverzekering flink ruimer. Het resultaat: het aantal Amerikanen met zo'n polis verdubbelde ruimschoots, van 11,4 miljoen in 2020 naar een record van 24,3 miljoen in 2025. En toen ging hij verder dan Obama ooit kwam. Sinds een Republikeinse wet uit 2003 mocht Medicare, de publieke zorg voor ouderen, niet onderhandelen over de prijs van medicijnen. Biden draaide dat terug. Voortaan zit de overheid wel aan tafel met de farmaceuten. De eerste tien medicijnen zijn onderhandeld, de lagere prijzen gaan in 2026 in. Tegelijk werd insuline voor mensen met Medicare afgetopt op 35 dollar per maand, en kwam er een plafond van 2.000 dollar per jaar op wat zij zelf aan medicijnen betalen.

Voor een gepensioneerde met diabetes is dat geen abstract beleid. Dat zijn honderden dollars per maand die in de portemonnee blijven.

Wat Trump zei, en wat ervan klopte

En dan Trump. Hij noemde Biden keer op keer 'de slechtste president in de geschiedenis'. Met cijfers valt juist het tegendeel hard te maken. In een grote enquête uit 2024 onder meer dan 150 historici en politicologen, van links tot rechts, eindigde Biden op plek 14 van de 45 presidenten. Trump zelf eindigde op de allerlaatste plaats.

Daarna werd het wilder. In 2025 beweerde Trump zonder enig bewijs dat Biden het land niet echt had geleid, dat zijn medewerkers stiekem een handtekeningmachine gebruikten, en dat zijn gratieverleningen daarom 'ongeldig' waren. Juristen, en zelfs de juridische dienst van het Amerikaanse ministerie van Justitie, zijn helder: een handtekening met zo'n machine is volledig rechtsgeldig. Bewijs voor zijn verhaal leverde Trump nooit. En het pikante is dat hij zelf toegaf die machine ook te gebruiken, voor 'onbelangrijke papieren'.

Trump beweerde ook dat er onder Biden 25 miljoen mensen illegaal binnenkwamen, deels leeggehaald uit buitenlandse gevangenissen en psychiatrische inrichtingen. Daar klopt niets van. De grens was wel degelijk een echt probleem onder Biden, Maar dat getal is verzonnen, en voor het verhaal over gevangenissen bestaat geen spoor van bewijs. Toen Biden in 2024 noodmaatregelen nam, kelderde het aantal oversteken bovendien.

En de inflatie? Trump zegt dat hij 'de ergste inflatie ooit' erfde. Onjuist. De piek van 9,1 procent was de hoogste in veertig jaar, niet ooit. En tegen de tijd dat hij het stokje overnam, stond de teller alweer op zo'n 3 procent. Hij erfde geen brand. Hij erfde de nasmeulende as.

Waarom de tijd Biden zal inhalen

Een vergelijking dringt zich op. In januari 1953 vertrok Harry Truman uit het Witte Huis met een goedkeuring van rond de 32 procent. Op zijn dieptepunt zat hij zelfs op 22 procent. Men vond hem een grauwe, struikelende president die te klein was voor het ambt. Vandaag zetten historici hem standaard in de top van alle Amerikaanse presidenten.

Reputaties liggen niet vast in beton. Ze schuiven op zodra de stofwolk optrekt en je kunt zien wat een president echt heeft nagelaten. Biden vertrekt met een impopulair imago, getekend door inflatie en door de chaos rond zijn aftreden in 2024. Maar de chips, de wegen, de schone stroom en de lagere medicijnprijzen blijven. Die werken nog door als de ruzies van vandaag allang vergeten zijn.

Over twintig jaar kijkt een Amerikaan met betaalbare insuline, een baan in een chipfabriek in Texas en schone stroom uit het stopcontact misschien terug op deze jaren. En dan klinkt de naam Joe Biden waarschijnlijk heel anders dan in 2026.